<h1>Gefeliciteerd! 🎉 </h1>
        <p style="color:#637381;">Goed gedaan! De cursus is voltooid!</p>

Om door te gaan, voer alstublieft uw e-mailadres in voor authenticatie.

We hebben een 6‑cijferige code naar #MAIL_ADDRESS# gestuurd\nControleer uw inbox of spammap en voer de code hieronder in om door te gaan.

Verificatiecode verzonden

Bedankt voor de betaling. U kunt nu toegang krijgen tot {collectionName} door eenvoudigweg op de onderstaande knop te klikken.

Ja, je hebt succesvol besteld! 🎉

Ontgrendel deze exclusieve cursus

Het lijkt erop dat uw e-mailadres momenteel niet op de geautoriseerde toegangslijst staat. Zorg ervoor dat u het e-mailadres gebruikt dat is uitgenodigd, of neem contact op met de eigenaar van de inhoud voor hulp.

Verificatie vereist voor toegang

Inleiding  

Definitie Van Moderne Kunst En De Context Van Vernieuwing  

Geschiedenis Van Moderne Kunst  

De Opkomst Van Avant-Gardebewegingen In De 19E En 20E Eeuw  

Belangrijke Kunstenaars En Hun Bijdragen Aan De Vernieuwing  

De Evolutie Naar Erkenning  

De Rol Van Musea En Kunstmarkten In De Acceptatie Van Moderne Kunst  

De Impact Van Maatschappelijke En Culturele Veranderingen Op De Waardering Van Moderne Kunst  

Huidige Status Van Moderne Kunst En De Zoektocht Naar Blijvende Erkenning In De Hedendaagse Kunstwereld

Welkom bij de cursus 'Van Vernieuwing naar Erkenning: De Reis van Moderne Kunst in de Geschiedenis'. In deze cursus duiken we diep in de fascinerende wereld van moderne kunst, van de oorsprong en de context van vernieuwing tot de erkenning die het vandaag de dag geniet. We verkennen de geschiedenis van moderne kunst en de opkomst van avant-gardebewegingen in de 19e en 20e eeuw. Belangrijke kunstenaars en hun bijdragen aan de vernieuwing worden belicht, evenals de rol van musea en kunstmarkten in de acceptatie van moderne kunst. Deze cursus biedt een unieke kans om te begrijpen hoe maatschappelijke en culturele veranderingen de waardering van moderne kunst hebben beïnvloed en wat de huidige status van moderne kunst is in de hedendaagse kunstwereld.

Van Vernieuwing naar Erkenning: De Reis van Moderne Kunst in de Geschiedenis  

De titel van dit boekje roept meteen al vragen op, zoals:
Wat is moderne kunst? En: Gaat dit boekje enkel over
moderne kunst en niet over hedendaagse? Het antwoord
is niet eenduidig, en zal verderop in dit boekje nog uitgebreid
aan bod komen. We hebben voor ‘Moderne kunst’
gekozen, omdat we daarmee alle vernieuwende kunst
bedoelen die vervaardigd is na, ruwweg, het midden van
de negentiende eeuw. Ook die kunst dus, die nu of op een
ander moment in de geschiedenis hedendaags is of was.
Met ‘hedendaagse kunst’ bedoelen we dus niet, zoals
sommigen, de kunst die na 1945 gemaakt is: die was toen
hedendaags, maar is ondertussen modern. Alle vernieuwende
kunst is op een bepaald moment hedendaags, en
wanneer iedereen eraan gewoon is, wordt het moderne
kunst. In die zin is er dus een wisselwerking tussen beide
begrippen.
6
Dit boekje gaat in ieder geval niet over oude kunst. Dat is
gemakkelijker te verklaren: deze keuze veronderstelt dat
de oude kunst meer gekend is, en minder toelichting vereist.
We weten veel over oude kunst, en het is overbodig te
verantwoorden wat daar ‘kunst’ aan is. Dat staat immers
vast: kunstwerken waren, in de oude tijd, de producten
die door kunstenaars gemaakt werden, en ‘kunstenaar’
was toen een erkend beroep. Kunstenaars waren en mensen
die de techniek beheersten om iets vorm te geven. Die
vorm moest meer dan het nuttige minimum zijn, bijvoorbeeld
een wandelstok waar het handvat het portret werd
van de wandelaar die hem hanteert. Zoiets is voor niets
nodig, maar het maakt blij. De bedoeling was altijd dat
die speciale vorm de zintuiglijke aandacht zou trekken.
Want zoveel is duidelijk: aandacht is niet gevestigd. Ze
moet voortdurend gevestigd worden, en daarvoor moeten
dingen mooi ogen. De gedragspsychologie leert ons
dat: ongekende prikkels maken de mens onwennig, te
gekende prikkels gaan vervelen en het lichaam zoekt naar
een evenwicht tussen beide. In de oude tijd was het de
taak van de kunstenaar om dat evenwicht aan te reiken.
Meestal hij en soms eens zij moest ervoor zorgen dat het
leven aangenamer werd door de dingen mooi te maken.
Of dat de meestal belerende maatschappelijke boodschap
krachtig duidelijk gemaakt werd. Of dat de beleving van al
wat men gelooft intens kon verlopen. Of dat men onder de
7
indruk kwam door de pracht van de macht van de gevers
van de opdracht.
De wijzen waarop die vormen gemaakt werden, lagen vrij
vast en werden door de traditie overgeleverd. Andere tijden
brachten andere stijlen, en technieken werden geperfectioneerd.
Dat maakte het ambacht uit: bedachtzaam
kunnen. De kunstenaar toonde naast zijn ambacht nog
een ‘eigen hand’ in het werk en gaf blijk van talent en verbeelding.
Samen was dat voldoende om zijn naam eerst
in het geheugen van het publiek te prenten en later in de
geschiedenisboeken te laten printen. Ambachtelijke traditie
verschafte zekerheid en de uitzonderlijke verbeelding
wekte nieuwsgierigheid op. Meer moest dat niet zijn
om de zintuigen levendig te houden: niet verlamd door
onrust en niet lamlendig door verveling.
De zekerheid die oude kunst biedt is te danken aan twee
esthetische principes. In de westerse kunst is vooral het
eerste principe bepalend: de nabootsing van de werkelijkheid.
Wat men toen echter nog niet wist, weet men nu:
‘realisme’ in de kunst bestaat niet. Elke weergave is een
visie op de realiteit, met daarenboven een vastgelegde
invalshoek, en een stilstand van de beweging. Aangezien
Plato’s ideeënleer een van de pijlers is van de westerse cultuur,
vormt het evenmin een probleem als er een stevige
dosis ‘idealiteit’ in het realisme te zien is. Het kunstwerk
8
toont de realiteit van haar beste kant en bevat bovendien
een min of meer verborgen boodschap die bepaalt hoe we
moeten kijken, en zelfs bepaalt wat we moeten zien. De
tak binnen de kunstwetenschappen die zich bezighoudt
met het ontcijferen van die boodschappen is de iconologie.
De idee ‘schoonheid’ heerst hier in al haar platonische
diepte. De realiteit werd via de kunst verrijkt met haar
eigen idealiteit, ingekleurd met het moreel goede.
Het tweede esthetisch principe is het expressieve. Hier
gaat het om het uitdrukken van betekenissen, emoties,
geloofsovertuigingen et cetera. De vorm hoeft dan geen
voorstelling van de werkelijkheid te zijn, maar bestaat uit
het samenbrengen van een aantal tekens die een bepaald
effect moeten bewerkstelligen. Het kunstwerk is des te
beter naarmate het meer kracht uitoefent om dat effect
te bereiken. Een ‘teken’ is wat als betekenisvolle vervanger
kan gebruikt worden voor iets anders, zoals een roos voor
de liefde. Om kracht te leggen in tekens gebruikt men vele
technieken, die doorgaans neerkomen op: overdrijven,
beklemtonen, uitvergroten, herhalen, vervormen en het
aanwenden van het ongewone. Deze esthetische canon
van de expressie is de basis van wat men de ‘primitieve
kunsten’ genoemd heeft.
Of het ene esthetische principe, de nabootsing, exclusief
voor de oude kunst van het Westen geldt en het andere, de
expressie, enkel voor de niet-westerse kunst? Zeker niet.
9
De Afrikaanse kunst kent vele realistische stijlen. Wie wil
genieten van de westerse expressie in de oude kunst doorbladert
best De geschiedenis van de lelijkheid van Umberto
Eco.
Rond het midden van de negentiende eeuw kwam de
moderne kunst, met daarbijhorend twee andere esthetische
principes: het iconoclasme en het primitivisme. Iconoclasme
betekent zoveel als ‘met de beelden rammelen’.
De term wordt gebruikt om de acties aan te duiden van
zij die binnen de christelijke kerk (vanaf de achtste eeuw)
beelden vernietigden. Ze volgden het dogma dat God niet
mag afgebeeld worden. Wanneer men het heeft over iconoclasme
in de moderne kunst, gaat het om elke creatieve
(wat het oude iconoclasme niet was) destructie van gevestigde
beelden, gerealiseerd via andere beelden. Bijvoorbeeld:
Duchamp heeft op een reproductie van de Mona
Lisa getekend. De term ‘primitivisme’ wordt doorgaans
gebruikt om de waardering uit te drukken voor de kunstvormen
uit niet-westerse culturen. Met betrekking tot de
moderne kunst kan ‘primitivisme’ veralgemeend worden
tot alle esthetische handelingen die alternatieven bieden
die ingaan tegen de al te rationele – op logica gebaseerde –
wereldbeelden. Zeg maar het ‘wilde denken’, zoals de
Franse antropoloog Claude Lévi-Strauss dat zo mooi
geformuleerd heeft om een andere vorm van kennisver10
werving aan te duiden. Boudweg kan men stellen dat
zowat alle moderne kunst iets primitivistisch heeft, hoewel
niet altijd duidelijk zichtbaar.
1.2 de moderne kunst
De ‘moderne kunst’ verschijnt zoals gezegd rond het midden
van de negentiende eeuw, de periode waar ook de
naam in zwang geraakt. Allicht is er een economische
verklaring: de traditionele opdrachtgevers, kerk en adel,
worden aangevuld met een toenemend rijker wordende
burgerij. Het aantal kunstenaars stijgt aanzienlijk en de
klassieke salons volstaan niet meer om op geregelde tijdstippen
het kunstaanbod te tonen. Men aanvaardt het
oordeel van de jury’s niet meer. Ze worden aangevuld
door kunstcritici die schrijven in een toenemend aantal
kunsttijdschriften of in kunstpagina’s van kranten. De
eerste kunsthandelaars openen hun galeries en verdedigen
jonge kunstenaars. Overigens niet onmiddellijk met
groot succes, want er was ook een belangrijke concurrent
uitgevonden: de fotografie (1839). Daardoor werd de schilderkunst,
en in eerste instantie de portretkunst, bevrijd
van haar functie om de beelden te bewaren: dat kon de
fotografie veel beter. De schilderkunst werd nutteloos,
maar gaf zich niet onmiddellijk gewonnen. De ijdele wed11
ijver tussen fotografie en schilderkunst is een belangrijk
aspect van de moderne kunst gebleven.
Toch verkies ik het verschijnsel moderne kunst te benaderen
vanuit de vormontwikkeling van de kunstenaar.
Met de moderne kunst ontstaat immers een ander soort
kunstenaar. Tot dan voldeden kunstenaars zo goed mogelijk
aan de verwachtingen van hun opdrachtgevers die de
macht hadden en de gemeenschap vertegenwoordigden.
De nieuwe, moderne kunstenaar breekt met dit patroon.
Hij ervaart zichzelf als een uitzonderlijke enkeling, zeg
maar een genie. Hij wil zíjn visie op de werkelijkheid aan
de gemeenschap tonen. Hij breekt dus met de traditie
waarin kerk en adel de normen bepalen en hij toont dat
er alternatieven zijn. In feite breekt hij met de gedachte
dat er een consensus is binnen een gemeenschap. Het is
het begin van het individualisme waarvan hij zelf een
goed voorbeeld is. Weliswaar is dit een marginale houding:
door zijn ‘anders zijn’ plaatst de kunstenaar zichzelf
aan de rand van de maatschappij. Hij breekt met tradities
en kijkgewoonten, en brengt nieuwe prikkelende dingen.
Dat is wat men ‘modern’ noemt. Het conservatieve
publiek wordt erdoor geschokt. De moderne kunstenaar
krijgt echter de aandacht van een aantal nieuwsgierigen,
die hem menen te begrijpen en die geboeid raken door
zijn creativiteit. De moderne kunstenaar verstoort de
12
heersende orde. Niet om wanorde te creëren, maar vanuit
de overtuiging dat er niet één orde is, dan wel vele gelijkwaardige
manieren van ordenen.
Dit avontuur van de moderne kunst gaat nog steeds door:
een kunstenaar creëert een nieuwe vorm en zoekt daar
een publiek voor. Toch maakt men een onderscheid tussen
moderne en hedendaagse kunst, evenwel zonder er
een datum op te kleven. Sommigen zien in 1945 de overgang,
anderen in de jaren zestig en weer anderen in de
jaren tachtig, samen met het postmodernisme. Het is
eenvoudiger om de hedendaagse kunst te beschouwen als
een onderdeel van de dynamiek van de moderne kunst.
Het woord ‘hedendaags’ kan sowieso een andere invulling
krijgen afhankelijk van de periode: in de tweede helft van
de negentiende eeuw was moderne kunst hedendaags.
‘Hedendaags’ wordt soms ook gewoon als synoniem
voor ‘modern’ gebruikt. Maar er is ook een nieuw woord
nodig om het onverwachte nieuwe te onderscheiden van
het ondertussen gevestigde nieuwe: de stijlen van de
moderne kunst raakten immers ingeburgerd zodat het
grote publiek ervan ging houden. Niemand raakt nog in
de war van de moeilijk herkenbare vijvers van Monet of
van de misvormingen bij Picasso.
13
Het verhaal van de moderne kunst is de geschiedenis van
de opeenvolgende vernieuwingen. Dit is ook de basis
van de opdeling tussen ‘modern’ en ‘hedendaags’: ik
spreek over ‘moderne kunst’ als het gaat over geschiedenis
geworden hedendaagse kunst. Als ik het over ‘hedendaagse
kunst’ heb dan bedoel ik de producten die esthetische
verwarring zaaien, verwonderen door de alweer
andere kijk op de zaken, verbluffen door een ongewone
aanwending van de media. Alles wat treffend is als artistieke
vorm van de eigentijdsheid is hedendaagse kunst.
Ze is gedoemd om moderne kunst te worden. Interessant
is hier dat er een verschil is in de relatie met het publiek.
Moderne kunst is erfgoed. De hedendaagse kunst behoort
tot de verrassingen van de hier-en-nu-ervaring. Er is een
groot verschil in het betonen van interesse voor het ongeziene
nieuwe (hedendaagse kunst) of voor het herkenbare
erkende voorbije nieuwe (moderne kunst). Het laatste is
deel van het historische kunstpatrimonium, het eerste
van het actuele gebeuren. Niet alle hedendaagse kunst
wordt echter in de geschiedenis van de moderne kunst
opgenomen. Maar daarom is een hedendaags kunstwerk
niet minder belangrijk; het belang zit in de actualiteitswaarde.
Dat tijdsafbakeningen een verkeerde basis zijn
om de opdeling tussen beide termen te bepalen, blijkt ook
uit het feit dat sommige kunstenaars moderne kunst blijven
maken. Een kunstenaar stopt immers niet met wer14
ken nadat hij een bijdrage geleverd heeft aan het spel van
de hedendaagse kunst. De meesten blijven in de stijl van
hun zelf gevonden vernieuwing voort werken.
Het is ook verkeerd om zich bij postmoderne kunst te
laten misleiden door het voorzetsel ‘post’. Als hedendaagse
kunst vanaf de jaren tachtig behoort ze stilaan
ook tot de moderne kunst. Het postmodernisme is een
startsein voor een nieuwe wending van het modernisme,
geen breuk. Het modernisme had als puriteins principe
dat de stijlen zuiver behoorden te zijn en dat de ene stijl
de andere negeerde. Het traditionele oude was verboden.
Het postmodernisme werpt ze allemaal door elkaar en is
niet vies van de verworvenheden van de oude kunst.

<div class="simple-box-wrapper">    <div class="simple-box">        <div class="column">                        <p>Moderne kunst is een dynamisch en vaak controversieel domein dat niet alleen de visuele esthetiek van zijn tijd weerspiegelt, maar ook de diepere maatschappelijke en culturele veranderingen die de wereld doorgaat. Deze cursus, 'Van Vernieuwing naar Erkenning: De Reis van Moderne Kunst in de Geschiedenis', verkent de complexe relatie tussen innovatieve artistieke expressies en de bredere context waarin zij ontstaan. Door middel van een kritische analyse van de ontwikkeling van moderne kunst, zullen deelnemers de verschuivingen in perceptie en waardering van kunst door de eeuwen heen begrijpen, evenals de invloed die avant-gardebewegingen hebben uitgeoefend op de acceptatie en erkenning van nieuwe ideeën en vormen van expressie.</p>

<p>De reis van moderne kunst is er een van voortdurende strijd en evolutie, waarbij kunstenaars vaak als pioniers optreden in het verkennen van onbekende territoria. Deze cursus biedt een diepgaande studie van de belangrijkste figuren en hun bijdragen aan de kunstwereld, evenals de rol van musea en kunstmarkten in het legitimeren van deze vernieuwende stromingen. Verder wordt er gekeken naar de impact van maatschappelijke en culturele veranderingen op de waardering van moderne kunst, en hoe deze ontwikkelingen de huidige status van moderne kunst en de zoektocht naar blijvende erkenning in de hedendaagse kunstwereld beïnvloeden. Deze unieke benadering biedt een rijke context voor het begrijpen van de rol van moderne kunst in onze samenleving en de blijvende relevantie ervan in de hedendaagse cultuur.</p>        </div>    </div></div>